5199 Sayılı Hayvan Hakları Koruma Kanunu ile Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik’e göre evde yaşayan kedi, köpek ve gelinciklere Mikroçip çip takma zorunluluğu hale getirilmiştir.
Mikroçip uygulaması veteriner hekimler tarafından veya veteriner hekim gözetiminde veteriner sağlık teknisyeni/veteriner sağlık teknikeri tarafından yapılır. Evcil hayvanınızın bilgileri Tarım ve Orman Bakanlığı veritabını sistemine kaydedilir. Böylece artık HAYBİS sisteminde kimlik numarası edinmiş olur ve PETVET adı verilen sistemde kayıt altına alınmış olur. Bu sayede Tarım Cebimde uygulaması ile “Evcil Hayvanlar” kısmında üzerinize kayıtlı bütün evcil hayvanlar görünmektedir.
Söz konusu mikroçipler bir nevi kimliktir ve aslında birçok faydası bulunur. Hayvanın kimliğini doğrular, hayvanın sahiplik bilgilerini belirler ve üstelik sadece o sıradaki sahibini değil, eski sahiplerinin bilgileri de kayıtlarda yer alır. Hayvanın sağlık durumu hakkında bilgi verir. Mesela hangi aşıları yaptırması gerektiği bilgileri burada yer alır, sokağa bırakılma, kaybolma ya da kaçırılma durumlarında evcil hayvanın kolaylıkla bulunmasını sağlar.
PETVET sisteminde yer alan bilgileri şu şekilde sayabiliriz; Adı, Pasaport numarası, Cinsiyeti, Irkı, Türü, Rengi, Doğum tarihi, Sahibinin adı, Sahibinin yaşadığı yer (il, ilçe ve mahalle), Sahibinin telefon numarası, Acil durumlarda aranacak kişinin bilgisi (telefon numarası, yaşadığı yer veya adres gibi), Sahip değişikliği, Başından geçen tıbbi operasyonların bilgisi, Aşı bilgileri, Tedavi ve ilaç kayıtları bilgileridir. Özel bir durumu, engeli vs. varsa yine bu bilgileri de PETVET sistemine kaydedilebileceğini belirtebiliriz.
Bir diğer husus ise daha önce sahiplenilip çip taktırılmış ve yeniden bir başkasına devredilen/sahiplendirilen evcil hayvanların çip devrinin yapılması gerekliliğidir. Çip devri için ya çip kaydını yapan veterinerine başvurmanız ya da “Ev hayvanı sahip değişikliği belgesi” ile 60 gün içerisinde hayvanın yeni sahibinin İl/İlçe Tarım ve Orman müdürlüklerine müracaat ederek veri tabanı ve pasaportuna sahip değişikliğinin işletilmesi gerekmektedir. Veri tabanına kaydedilmiş ev hayvanlarına ait aşı uygulaması, sahip değişikliği gibi pasaporttaki ve veri tabanındaki bilgilerin değişmesi halinde değişikliğin bildirilmesini takiben en geç on beş gün içinde yeni bilgilerin kayıt edilmesi zorunludur.
Yeni doğan ev hayvanının sahibi de Beyanname ile doğum tarihinden itibaren en geç altı ay içinde il/ilçe müdürlüğüne ya da Bakanlıkça yetki verilmiş kurum/kuruluş, gerçek veya tüzel kişilere yazılı veya elektronik ortamda başvuru yapmakla yükümlüdür. Mikroçip uygulanan ev hayvanlarına pasaport düzenlenerek(aşı karnesi) on beş gün içinde yetkili veteriner hekim tarafından veri tabanına kaydedilir. Terk edilmiş hayvanı bulan kişiler de bu hayvanları sahiplenmek istemeleri halinde Beyanname doldurarak il/ilçe müdürlüklerine kayıtlarını yaptırırlar. Eğer hayvanın resmî kayıtlarda daha önce sahipli olduğuna dair bilgi ve bulguya rastlanırsa önceki sahibine durum ivedilikle bildirilir ve ev hayvanını gelip teslim alması için yetmiş iki saat süre verilir. Bu süre içerisinde ev hayvanı yediemin olarak bulduğunu beyan eden ve kayıt için müracaatta bulunan kişiye teslim edilir. Süre sonunda sahibinin hayvanını teslim almaması halinde yeni sahibi adına kaydı yapılır. Tebligata rağmen hayvanını teslim almaya gelmeyen kişiler hayvanı terk etmiş olarak değerlendirilir. Hayvanı bulan kişi sahiplenmek istemediği durumlarda terk edilen sahipli ev hayvanı, bakımevi bulunan en yakın belediye tarafından hayvan bakımevine götürülür. Tebligata rağmen hayvanını teslim almayan kişiye de terke ilişkin yaptırımlar uygulanır. Pitbull, rottweiler, dogo argentino gibi yasaklı köpek ırklarına sahip olanların evcil hayvanlarını sokağa bırakmaları halinde ise uygulanan yaptırım çok daha ağırdır. Yasaklı ırktan evcil hayvanını sokağa bırakanlara yani onu terk edenlere 2025 yılı Ocak ayı itibariyle 76.173TL ceza uygulanmaktadır. Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31 Aralık 2025 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmak zorundadır. Daha öncesinde 31.12.2022 olarak belirlenen bu tarih değişiklik ile uygulamada yeterli sayıda kimliklendirmeye ulaşılmadığı için bir kere daha uzatılmıştır. Halihazırda 31.12.2025 olarak belirlenen tarihe kadar mikroçip taktırılmaması halinde idari para cezası yaptırımı uygulanacaktır. Sonuç olarak mikroçip uygulaması sahipli hayvana Tarım ve Orman Bakanlığı uyarınca getirilen HAYBİS ve PETVET sistemleri uyarınca bir kimlik tanınması anlamına gelmekle birlikte hayvan sahibini de evcil hayvanının kaybolması halinde bulunması açısından kolaylık sağlayacak bir uygulamadır. Yasal süreler içerisinde sahiplenilen hayvanların kayıtlarının yaptırılması kişilerin yaptırımla karşı karşıya kalınmaması için oldukça önemlidir.
Stj. Av. Şeyma Çamoğlu
